2018/01/14

Dificultade para poñer quilómetro (km)?

Agora resulta que a dificultade para poñer quilómetro de xeito adecuado, en breve, é que a xente non sabe facer o k minúsculo. Si, que non saben que K e k son diferentes, que o entenden cando o ven escrito en formato de impresora, pero non son capaces de reproducir un k minúsculo, 'non saben'. E así, o k de quilo queda confundido do K de Kelvin, e a culpa non é deles, senón de que non saben algo abondo previo: escribir o k.
Parece mentira, verdade? Pois non, é verdade, non mentira. E, se non o cres, pregunta ó teu arredor.
Un lembra aqueles fitos que poñían 'KM', ou os modernos indicadores, que non poñen as unidades: 'Foz 24' e comeza a comprender que as indicacións normativas seguen o mesmo destino que outras leis: o incumprimento comezando polos que forman parte da mesma institución que pon a norma.
Aínda que non sempre ocorre así, como na foto que poño en baixo e onde está ben escrito:
licenza de documentación libre GNU Autor: Adrián Estévez (Estevoaei). Procedente de Wikimedia Commons.

2018/01/08

Gaia: relacións internas

O vídeo da ESA da unha boa visión das relacións entre oceanos e atmosfera, e dentro de cada un, as diferentes compoñentes...

2017/12/11

Observando a respiración de Gaia


Gaia ou Xea é a deusa que en Grecia lle asignaba á Terra (sóanche xeo-grafía ou xeo-loxía, por exempo?). O fluxo de gases entre a súa superficie e a súa atmosfera é o equivalente á nosa respiración, que controla as nosas funcións vitais. Agora rematan de facer un mapa dos cambios 'respiratorios' do noso planeta. Bótalle unha ollada ó vídeo da ESA e tenta respirar ó seu compás vital...

2017/12/10

Colaborando en investigación

Dun tempo a esta parte está en marcha un movemento que tenta facer partícipe á cidadanía de diferentes investigacións, mediante instalación de software nos ordenadores con funcionamento nun segundo plano (cousa que comezou hai xa tempo, co programa SETI, que eu saiba) e logo, mediante apps diversas (moito máis recente, pero tamén, coido, máis extendido na actualidade como 'ciencia cidadá'). A recollida de datos é, neste segundo caso, o obxectivo primeiro, aínda que a difusión da propia materia científica da que se trata en cada caso tamén é a considerar.
Mais, dende moito antes, a distribución de enquisas foise extendendo, e, na actualidade, coa potencia que da a web, moito máis. Destas, remata de chegarme unha petición de colaboración de parte dun equipo escolar aportando datos a unha enquisa web, coa que pode colaborar todo  o mundo que o queira, de paso que comeza a saber cousas sobre o tema proposto, as sinestesias matemáticas. Colaboras?

Raios e aleatoriedade

Chegou a min o vídeo que ligo embaixo, Transient, como algo bonito en liña novedosa. Xoga coa velocidade do vídeo, mantendo ás veces unha ratio de moitas imaxes cada segundo para baixar outras a unha ratio normal, na que o tempo se representa 1:1. Nos momentos nos que descobre, por exemplo, raios, e vai presentando a súa evolución de xeito moi lento, pódese observar a aparente aleatoreidade do trazo a nivel macroscópico. Pero tamén, unha volta trazado, a persistencia. Iso lévanos á física, coa ionización do aire, a dispersión de enerxía mediante luz ou as variacións de gradiente de potencial eléctrico como base e achegamento a algo bonito a máis de potente.

Transient from Dustin Farrell (www.dfvc.com) on Vimeo.

2017/12/03

Ciencia a disposición de todos: Sci-Hub

Portada da web Sci-Hub

Hoxe chega a min, de novo, otra peza solta do combate dunha plataforma aberta de difusión científica, Sci-Hub, contra as grandes editoriais. Máis ben ó revés: son as editoriais as que, para manter o seu negocio (negocian con coñecmento doutros e quedan coas ganancias) atacan a quen ofrece en aberto as investigacións que publica (que non fixeron nin revisaron, senón que as fixeron os científicos, as revisaron os científicos, etc). As novas poden verse en diversos lugares, como nestos titulares de El País (que non ligo por cousas da lexislación española, pero que se poden atopar en internet):
La ley alcanza pero no derrota a la ‘Robin Hood de la ciencia’
Una pirata con estilo
“Es cierto: robo a los editores para dárselo a los científicos”
E, unha ligazón que hoxe funciona (mañá ó mellor hai que procurar noutro lugar): http://sci-hub.bz/
Mais unha ligazón coas súas opinións sobre a difusión científica actual: https://www.unitedstatescourts.org/federal/nysd/442951/50-0.html
  Aquí queda pois a miña pequena contribución ó que penso que tenta mellorar a difusión da ciencia.

2017/11/18

2017/11/15

Por fin, algunha boa nova para a Terra da man da humanidade

O ozono. Si, O3, ese é o tema da boa nova. Xa está claro que dende comezo dos anos setenta a capa de ozono atmosférico foi diminuíndo dun xeito dramático, privando á Terra da súa protección das radiacións ultravioletas, e provocando en animais e persoas diversas anomalías en latitudes altas (preferentemente do hemisferio sur), onde o efecto ten maior importancia. Mais, dende 1997, coa aplicación de tratados internacionais máis ou menos cumpridos, está a lograrse reverquer o efecto. Non de xeito tan rápido como diminuíu, mais o ozono está a aumentar. E con el a protección que nos da na alta atmosfera.
Diminución de ozono en 15 anos (84/97, esquerda) a diferentes latitudes, e aumento -menor- nos 20 anos seguintes (97/16, dereita). A fixarse que nos extremos dos gráficos, máis próximos ós polos, as variacións son maiores. Imaxe ESA.

2017/11/01

O mundo é complicado, por algo o principio de precaución

Iso do 'principio de precaución' non parece estar moi de moda. Non obstante, cada vez se ve máis a súa necesidade no complexo mundo no que vivimos. E cada vez se nota máis a súa falta en relación a cousas como o cambio climático ou o furado de ozono.
O mundo é complicado, pois as múltiples relacións que no seu interior se desenvolven poden convertir a priori calquera causa en produtora de calquer efecto, e só un estudo moi minucioso pode aportar certas garantías de que se chegará ó efecto desexado e non a outro. Estamos afeitos ás simplificacións necesarias para poder estudar, chegar a conclusións e predicir no mundo físico. E de tan afeitos, parece que nos esquezamos das simplificacións que estamos a facer. Ás veces, tamén, o esquecemento é interesado (e aí entraría a teoría de xogos para comprender a nosa actuación para tentar sacar máis melloras que os demáis, aínda con custe neto para o conxunto) pero iso non entra xa dentro das consideracións que espero traer hoxe aquí.
O caso é que nunha volta de xiro, agora resulta que o mesmo que hai sistemas que tenden a desestabilizarse máis cando se comezan a desestabilizar (aí, a liberación de grandes cantidades de CO2 polo permafrost ó aumentar a temperatura deste e desfacerse), apareceu un novo sistema que contribúe á estabilización da temperatura por captura de CO2, mitigando o efecto invernadoiro. Trataríase dos bosques boreais, a traverso dun mecanismo sinxelo: se a temperatura media sube, a súa capa verde está menos tempo cuberta pola neve, e iso implica que pode realizar a fotosíntese máis tempo, aumentando a fixación de dióxido de carbono.
Así pois, descubriuse un novo aliado no cambio climático. Iso non quere dicir que xa teñamos a vitoria, nin moito menos! Pero ao menos, da unha oportunidade máis para que demos feito os cambios necesarios para mitigar algo o cambio, preparándonos a nós e ó planeta para o aumento das temperaturas e facendo que sexa o máis pequeno posible.
Lembremos: a Terra está en un equilibrio complexo que levamos moito tempo empurrando para desequilibrar. Agora, xa o logramos, e ese desequilibrio vemos como leva consigo cambios que nos pode levar por diante... Non estou seguro que o noso nivel de comprensión sexa abondo para actuar como debéramos. Polo momento, non foi así.
Temperatura dos océanos. Imaxe no dominio público, collida de gl.wikipedia.org creada pola NASA

2017/10/14

Divulgacción, encontro anual

A asociación de divulgación científica galega Divulgacción terá en dúas semanas o encontro anual en Pontevedra. Se estás metido no mundillo, unha xornada interesante prometida. Velaeiquí o programa, en cartel e en texto:
O programa definitivo para toda a xornada é o seguinte:



10.00h Visita ao Museo de Pontevedra (exclusiva para socios)
  • Cunha guía especial orientada a divulgadores. O Gabinete Didáctico do museo contaranos como xeran os materiais didácticos, como contan e explican as exposicións e que recursos utilizan, como introducen temas transversais... Unha visita que promete ser moi interesante. 
  • O número de participantes está en principio limitado a 35 persoas. Se as sobrepasamos, tentariamos organizar un segundo grupo para a mesma hora, pero será necesario sabelo con tempo, así que non te despistes!
  • É posible vir con acompañantes. Se che gusta a idea, é obrigatorio apuntarse: debes responder a este correo antes do día 25 de outubro sinalando o teu interese na visita. Envíanos o teu nome e cantos acompañantes traes, se é o caso.

12.00h Asemblea de Socios. Casa da Luz. Praza da Verdura, Pontevedra

14.00h Descanso para comer. Lembra anotarte se queres comer con nós! Non te preocupes, o prezo do menú será asequible. Para anotarte por favor preme aquí.


PROGRAMA ABERTO AO PÚBLICO
Casa da Luz, Pontevedra. Praza da Verdura. Entrada libre ata completar aforo



16.30h Debate: Crowdfunding: Unha reflexión sobre o crowdfunding en ciencia e divulgación. Con:

Roi Villar Vázquez, Presidente da Asociación de Comunicadores en Biotecnoloxía, creador de iLoveScience, Xefe de internacionalización de BioCAT

Alfonso Pérez Posía, Director do Departamento de Participación Privada da FECYT, Plataforma Principia

José Antonio Seoane, profesor de Filosofía do Dereito da UDC

Modera: Iolanda Casal, xornalista


18.00h Charlas
A informática tamén é cousa de mulleres
Javier Pedreira, Wicho, Responsable do departamento de informática nos Museos Científicos Coruñeses e coautor de Microsiervos

Galicia nos tempos do cambio climático
Xavier Fonseca, xornalista e divulgador científico. Historias del Tiempo, VTelevisión


El Tiempo en Ribadeo - Predicción a 7 días y condiciones actuales.